بسیاری از کشورها با فشارهای هزینه‌ای مواجه هستند. اروپا ممکن است با «عصر گاز طبیعی روسیه» خداحافظی کند.

طبق گزارش خبرگزاری تاس روسیه در اول ژانویه، شرکت گازپروم در همان روز بیانیه‌ای صادر کرد و اعلام کرد که به دلیل انقضای قرارداد حمل گاز روسیه که با اوکراین امضا شده بود، ترانزیت گاز طبیعی به اروپا از طریق اوکراین از ساعت ۸ صبح به وقت مسکو در اول ژانویه متوقف خواهد شد. در این بیانیه آمده است که به دلیل امتناع مکرر و آشکار اوکراین از تمدید این قرارداد، گازپروم دیگر نمی‌تواند به انتقال گاز طبیعی به اروپا از طریق اوکراین در سطح حقوقی و فنی ادامه دهد.

در دسامبر ۲۰۱۹، گازپروم با شرکت نفت و گاز اوکراین قراردادی در مورد حمل و نقل گاز طبیعی از طریق اوکراین امضا کرد که به مدت ۵ سال اعتبار دارد و در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴ منقضی می‌شود. طبق گزارش‌ها، اوکراین بارها اعلام کرده است که این قرارداد را تمدید نخواهد کرد، که این امر نگرانی‌هایی را از سوی کشورهای اتحادیه اروپا مانند مجارستان، اتریش و اسلواکی برانگیخته است. در نوامبر ۲۰۲۴، پس از «قطع» گازپروم از اتریش، اسلواکی تنها کشور اتحادیه اروپا بود که عمدتاً گاز طبیعی روسیه را از طریق اوکراین دریافت می‌کرد. مجارستان در حال حاضر گاز طبیعی روسیه را عمدتاً از طریق خط لوله زیردریایی دریای سیاه «جریان ترکیش» که از ترکیه عبور می‌کند، دریافت می‌کند. وزارت انرژی اوکراین در اول ماه در رسانه‌های اجتماعی اعلام کرد که ساعت ۷ صبح اول ماه به وقت کیف، «به دلایل امنیت ملی»، اوکراین خدمات حمل و نقل ترانزیت گاز طبیعی روسیه را متوقف کرده است. اوکراین در این زمینه اطلاعیه رسمی به شرکای بین‌المللی خود صادر کرده است.

پیش از وقوع درگیری روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، روسیه بزرگترین تأمین‌کننده گاز طبیعی اتحادیه اروپا بود. روسیه از طریق خط لوله «نورد استریم» در زیر دریای بالتیک، خط لوله بلاروس-لهستان، خط لوله اوکراین و خط لوله «ترکیش استریم» به کشورهای اروپایی گاز عرضه می‌کرد. پس از وقوع درگیری، با اعمال تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه و تدوین سیاست «رهایی از وابستگی به انرژی روسیه»، همراه با تخریب خط لوله «نورد استریم»، عرضه گاز روسیه به اروپا به شدت کاهش یافت. طبق داده‌های منتشر شده در وب‌سایت رسمی اتحادیه اروپا، نسبت کشورهای عضو اتحادیه اروپا که گاز طبیعی خط لوله روسیه را وارد می‌کنند، از ۴۰ درصد در سال ۲۰۲۱ به حدود ۸ درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. از نظر گاز طبیعی خط لوله و گاز طبیعی مایع (LNG)، روسیه کمتر از ۱۵ درصد از کل واردات گاز طبیعی اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهد.

به گزارش رویترز، سخنگوی وزارت انرژی اتریش در ۳۱ دسامبر سال گذشته اعلام کرد که با خرید گاز طبیعی از ایتالیا و آلمان و داشتن ذخایر داخلی کافی، تأمین گاز طبیعی مردم اتریش تضمین شده است. وزارت اقتصاد اسلواکی در همان روز بیانیه‌ای صادر کرد و گفت که توقف حمل و نقل گاز طبیعی روسیه از طریق اوکراین «تصمیمی منطقی نیست» و «منجر به افزایش قیمت‌ها در بازار اروپا خواهد شد». این اقدام تأثیر منفی بر اسلواکی خواهد داشت. با وجود این، اسلواکی از قبل برای «مقابله با اقدامات غیرمنطقی اوکراین» آماده شده و ذخایر کافی گاز طبیعی و منابع جایگزین را برای سال ۲۰۲۵ آماده کرده است. فیکو، نخست وزیر اسلواکی، در اول دسامبر هشدار داد که «اروپا هزینه این کار را خواهد پرداخت». وی گفت که توقف حمل و نقل گاز طبیعی روسیه از طریق اوکراین «تأثیر زیادی بر همه کشورهای اتحادیه اروپا» خواهد داشت و «تأثیری بر روسیه نخواهد داشت».

طبق گزارش‌ها، سخنگوی کمیسیون اروپا در ۳۱ دسامبر سال گذشته اعلام کرد که زیرساخت‌های گاز طبیعی اروپا به اندازه کافی انعطاف‌پذیر هستند تا گاز طبیعی غیر روسی را از طریق مسیرهای جایگزین به کشورهای اروپای مرکزی و شرقی عرضه کنند. از سال ۲۰۲۲، زیرساخت‌های گاز طبیعی اروپا با واردات بیشتر LNG تقویت شده است. کمیسیون اروپا بیش از یک سال است که با کشورهای عضو هماهنگی می‌کند تا برای گزینه‌های جایگزین عرضه آماده شود.

سی‌ان‌ان در اول ژانویه اعلام کرد که اگرچه اروپا ممکن است بتواند در کوتاه‌مدت با واردات بیشتر گاز طبیعی مایع یا خط لوله، این شکاف را پر کند.گاز طبیعیاز کانال‌های دیگر، در درازمدت، عرضه و هزینه گاز طبیعی همچنان تحت فشار خواهد بود. در عین حال، برخی از کشورهای اتحادیه اروپا هنوز مقادیر زیادی LNG روسیه را وارد می‌کنند، که نشان می‌دهد رهایی کامل اتحادیه اروپا از وابستگی به گاز طبیعی ارزان روسیه ممکن است دشوار باشد. علاوه بر این، هدف قبلی اتحادیه اروپا مبنی بر توقف واردات سوخت‌های فسیلی روسیه تا سال ۲۰۲۷ نیز با چالش‌هایی روبرو خواهد شد.

طبق گزارشی که در وب‌سایت شبکه تلویزیونی TSN اوکراین در تاریخ ۳۱ دسامبر سال گذشته منتشر شد، شرکت سوخت و انرژی دونباس، بزرگترین شرکت خصوصی انرژی اوکراین، در همان روز تأیید کرد که اوکراین اولین محموله LNG را از ایالات متحده، حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب، دریافت کرده است. این شرکت در تاریخ ۲۷ دسامبر سال گذشته، LNG را در یک بندر یونانی دریافت کرد که پس از تبدیل مجدد به گاز، به اوکراین منتقل شد.

طبق گزارش خبرگزاری روسیه در اول ژانویه، پس از فسخ قرارداد ترانزیت گاز طبیعی روسیه و اوکراین، اگر اروپا بخواهد گاز طبیعی خط لوله روسیه را دریافت کند، ممکن است فقط از طریق خط لوله «جریان ترکیش» و امتداد آن «جریان بالکان» باشد. در این گزارش آمده است که فسخ این قرارداد ممکن است قیمت گاز طبیعی اروپا را افزایش دهد، هزینه‌های تولید در کشورهای اروپایی را افزایش دهد و حتی بر توسعه اقتصادی اروپا تأثیر بگذارد.

رویترز گزارش داد که با فسخ قرارداد ترانزیت گاز طبیعی روسیه و اوکراین، «عصر گاز طبیعی روسیه» در اروپا به پایان رسیده است.» اگرچه اتحادیه اروپا در یافتن جایگزین‌هایی برای گاز طبیعی روسیه پیشرفت‌هایی داشته است، اما اروپا نیز «تأثیر آن را احساس کرده است» و افزایش هزینه انرژی «به رقابت‌پذیری صنعتی آن آسیب رسانده است». این امر منجر به رکود شدید اقتصادی، افزایش تورم و افزایش هزینه‌های زندگی برای مردم شده است.

وب‌سایت «روسی بیزینس کانسالتینگ دیلی» در اول ژانویه اعلام کرد که اقدام مقامات اوکراین برای فسخ این توافق، یک «اقدام باخت-باخت» بوده که به خود و اتحادیه اروپا آسیب رسانده است. کشورهای اروپایی به دلیل افزایش قیمت انرژی و کمبودها و چالش‌های رشد اقتصادی، بیشتر تحت فشار قرار خواهند گرفت و اوکراین نیز سالانه حدود ۸۰۰ میلیون دلار از هزینه‌های ترانزیت ضرر خواهد کرد. اما ایالات متحده می‌تواند همچنان جایگاه خود را به عنوان بزرگترین تأمین‌کننده LNG به اتحادیه اروپا حفظ کند و همچنان از آن سود ببرد.